دانشگاه جامع امام حسین (ع) پدافند غیرعامل 2008-6849 17 1 2026 05 22 Radioactive Contamination Management in Pasture and Forest Ecosystems with Nuclear Defense Approach مدیریت آلودگی رادیواکتیویته در مراتع و اکوسیستم جنگلی با رویکرد پدافند هسته‌ای 37 52 210480 10.47176/PD.2026.1545 FA مرتضی کردی استادیار گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران 0000-0003-2184-0861 مجتبی سعادتی استاد گروه زیست شناسی، دانشکده و پژوهشکدۀ علوم پایه، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران. 0000-0001-7199-3167 Journal Article 2025 06 05 This study was conducted to investigate and identify methods and defensive strategies for removing contamination from radioactive materials after a nuclear accident in forest ecosystems. For this purpose, published results of experimental methods on how to remove contamination from the forest environment after various nuclear accidents that occurred around the world, especially the Chernobyl accident (1986), were studied. It was found that with the deposition of radioactive materials in the forest environment in a short period of time, within a few months, the concentration of contamination in forest food products such as mushrooms and berries increases sharply, and forest animals also become contaminated by eating them. One of the ways in which radioactive contamination is transferred from the forest ecosystem to the human food chain is through the consumption of forest food or hunting animals from contaminated forests. After one year, soil becomes the main source of radionuclide contamination in the forest. Also, by removing contaminated wood from the forest and using it, the routes of transmission of contamination to people who are not normally directly exposed to radioactive radiation in the forest increase. There are various countermeasures to eliminate or reduce radioactive contamination through the forest environment. However, only those measures that have a high feasibility and are effective in eliminating or reducing contamination should be used to eliminate or reduce contamination. It seems that the rate of transmission of radioactive contamination to humans through forest ecosystems can be minimized by implementing measures such as; limiting access to forests, preventing forest fires, chemically modifying forest soil, processing raw forest products, changing hunting times in the forest, and avoiding collecting forest food products. پس از بروز یک حادثه هسته­ای، مواد پرتوزا در محیط اطراف پراکنده شده و باعث آلودگی محیط زیست، از جمله جنگل­ها و مراتع می­گردند. با چرای دام­ها از مراتع آلوده، مواد رادیواکتیو می­توانند از مسیر شیر و گوشت آلوده وارد زنجیرۀ غذایی انسان شوند، که مصرف این مواد غذایی آلوده یکی از مسیرهای اصلی آلودگی زنجیرۀ غذایی انسان بعد از یک حادثه هسته­ای به شمار می­آید. پژوهش حاضر به‌منظور بررسی و شناسایی روش­ها و راهکارهای پدافندی رفع آلودگی مواد پرتوزا بعد از یک حادثۀ هسته­ای در اکوسیستم­های جنگلی انجام شده است. بدین منظور در این پژوهش نتایج منتشر شده از روش­های آزمایشی مبنی بر چگونگی رفع آلودگی از محیط‌زیست جنگلی بعد از حوادث گوناگون هسته­ای وقوع یافته در سراسر جهان، خصوصاً حادثۀ چرنوبیل (1986)، موردبررسی و مطالعه قرار گرفتند. مشخص شد که با نشست مواد پرتوزا در محیط­زیست جنگلی در مدت زمانی کوتاه و در حد چند ماه، غلظت آلودگی در محصولات غذایی جنگلی مانند؛ قارچ­ها و توت­ها به‌شدت افزایش    می­یابد و حیوانات جنگلی نیز با خوردن آن­ها آلوده می­شوند. یکی از راه­های انتقال آلودگی­های پرتوزا از اکوسیستم جنگلی به زنجیرۀ غذایی انسان نیز مصرف مواد غذایی جنگلی و یا شکار حیوانات از جنگل­های آلوده است. پس از گذشت یک سال، خاک به منبع اصلی آلودگی رادیونوکلوئیدی در جنگل تبدیل می­شود. همچنین با خروج چوب­های آلوده از جنگل و استفاده از آن­ها، مسیرهای انتقال آلودگی به افرادی که به­طور معمول خودشان بطور مستقیم در جنگل در معرض تابش­های پرتوزا قرار نمی­گیرند، افزایش می­یابد. اقدامات متقابل متنوعی برای رفع و یا کاهش آلودگی­های پرتوی از طریق محیط­زیست جنگلی وجود دارد. اما تنها اقداماتی را که دارای قابلیت اجرایی بالایی بوده و  بطور مؤثری در رفع یا کاهش آلودگی اثربخش هستند، باید در راستای رفع و یا کاهش آلودگی­ها بکار گرفت. به­نظر می­رسد می­توان با اجرای اقداماتی مانند؛ محدودکردن دسترسی به جنگل­ها، جلوگیری از آتش­سوزی در جنگل، اصلاح شیمیایی خاک جنگل­ها، فراوری محصولات خام جنگلی، تغییر زمان شکار در جنگل و پرهیز از جمع­آوری محصولات غذایی جنگلی، میزان انتقال آلودگی­های پرتوزا به انسان را از طریق اکوسیتم­های جنگلی به حداقل رسانید. https://pd.ihu.ac.ir/article_210480_082600018cadfb0d452374f10564d4fd.pdf