دانشگاه جامع امام حسین (ع) پدافند غیرعامل 2008-6849 17 1 2026 05 22 Modeling and Designing Physical Barriers for the Safety of Hazardous Material Storage Tanks with a Civil Defense Approach مدل‌سازی و طراحی موانع فیزیکی برای ایمنی مخازن ذخیره‌سازی مواد خطرناک با رویکرد پدافند غیرعامل 1 18 210448 10.47176/pd.2026.1496 FA حامد اصغری کارشناسی ارشد مدیریت بحران مجتمع دانشگاهی مهندسی و پدافند غیر عامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران 0009-0001-3707-4834 مهدی مدیری استاد دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران 0000-0003-2739-9421 Journal Article 2024 12 12 Hazardous material storage and containment equipment in industries are constantly exposed to serious threats due to risks from intentional and malicious attacks. This necessitates serious attention and actions regarding safety and security in these facilities. This research focuses on the assessment and modeling of safety distances for pressurized storage equipment against shooting threats. In this context, threats from small arms were first identified, and various bullets were categorized based on their physical and mechanical characteristics. Subsequently, using bullet penetration models, the projectile's critical velocity and maximum stand-off distance were calculated. The results indicate that safe distances depend on the type of weapon and the characteristics of the target, with stand-off distances averaging less than 11 meters for handguns and varying up to 1135 meters for rifle projectiles. Additionally, a Monte Carlo analysis examined the impact of the shooter's offset angle on safety distances, revealing that this effect is particularly significant when shooting at small targets. These findings serve as a basis for designing protective barriers and security measures in hazardous material storage facilities. Ultimately, this research emphasizes the importance of employing civil defense approaches and training personnel to enhance the resilience and safety of these facilities. تجهیزات ذخیره‌سازی و حاوی مواد خطرناک در صنایع به دلیل خطرات ناشی از حملات عمدی و خرابکارانه، همواره در معرض تهدیدات جدی قرار دارند. این امر ضرورت توجه و اقدامات جدی در زمینه ایمنی و امنیت را در این تأسیسات ایجاب می‌کند. این تحقیق به بررسی و مدل‌سازی فاصله‌های ایمنی تجهیزات ذخیره‌سازی تحت فشار در برابر تهدیدات تیراندازی می‌پردازد. در این راستا، ابتدا تهدیدات ناشی از سلاح‌های سبک، شناسایی و گلوله‌های مختلف بر اساس ویژگی‌های فیزیکی و مکانیکی آن‌ها دسته‌بندی شدند. سپس، با استفاده از مدل‌های نفوذ گلوله، سرعت حد پرتابه و حداکثر فاصله ایستادگی محاسبه گردید. نتایج نشان می‌دهد که فاصله‌های ایمن به نوع سلاح و ویژگی‌های هدف وابسته است و برای پرتابه‌های تفنگ دستی، فاصله‌های ایستادگی به‌طور میانگین کمتر از 11 متر و برای پرتابه‌های تفنگی تا 1135 متر متغیر است. همچنین، تحلیل مونت کارلو تأثیر زاویه افست تیرانداز را بر فاصله‌های ایمنی مورد بررسی قرار داد و نشان داد که این تأثیر به‌ویژه در تیراندازی به اهداف کوچک قابل توجه است. این یافته‌ها به‌عنوان مبنایی برای طراحی موانع حفاظتی و تدابیر امنیتی در تأسیسات ذخیره‌سازی مواد خطرناک به کار می‌روند. در نهایت، این تحقیق بر اهمیت به‌کارگیری رویکردهای پدافند غیرعامل و آموزش کارکنان در افزایش تاب‌آوری و ایمنی تأسیسات تأکید می‌کند.

https://pd.ihu.ac.ir/article_210448_15bbd9d07c7888fc0f1a5ed2c1141b42.pdf

دانشگاه جامع امام حسین (ع) پدافند غیرعامل 2008-6849 17 1 2026 05 22 Estimate the Burned Area Caused by Forest Fire with an Approach Based on Machine Learning پیش بینی مساحت ناحیه سوخته ناشی از آتش‌سوزی در جنگل با رویکردی مبتنی بر یادگیری ماشین 19 35 210196 10.47176/pd.2026.1526 FA علی ژاله کریمی دانشجوی کارشناسی ارشد هوش مصنوعی و رباتیکز، دانشکده هوش مصنوعی و علوم شناختی، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران. 0009-0008-1115-6365 محمدعلی جوادزاده استادیار، دانشکده هوش مصنوعی و علوم شناختی، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران. 0000-0002-0723-3769 Journal Article 2025 03 13 Forest fires are a serious threat to natural resources and critical infrastructure, causing extensive economic, environmental, and security damages annually. This research aims to strengthen passive defense and crisis management systems by presenting an innovative artificial intelligence-based approach for predicting burned area extent when facing forest fires. In this research, the XGBRegressor algorithm within machine learning framework was used to accurately predict the area damaged by fire using meteorological, geographical, and temporal data. The model achieves RMSE and MAE evaluation metrics of 61.602 and 12.273 respectively, enabling resource and equipment planning for fire suppression. The research findings demonstrate that through spatial-temporal fire analysis, critical points and high-risk periods can be identified. Additionally, the potential fire area can be estimated with minimal error, allowing targeted allocation of defensive resources. This approach, in line with intelligent territorial planning and proactive crisis management, enhances ability to protect critical infrastructures adjacent to forest areas. Moreover, this model can serve as a complement to an early warning system within the framework of passive defense and environmental resilience, playing a crucial role in reducing damages and preserving national resources. Although this study focuses on data from outside Iran, the presented research has the potential for localization to Iranian forests and can be used as a strategic tool in the country's passive defense. آتش‌سوزی جنگل یکی از تهدیدات جدی برای منابع طبیعی و زیرساخت‌های حیاتی کشور است که سالانه خسارات گسترده اقتصادی، زیست‌محیطی و امنیتی به همراه دارد. این پژوهش باهدف تقویت سامانه‌های پدافند غیرعامل و مدیریت بحران در مواجهه با آتش‌سوزی‌های جنگلی، رویکردی نوین مبتنی بر هوش مصنوعی برای پیش‌بینی مساحت ناحیه سوخته ارائه می‌دهد. در این پژوهش، از الگوریتم ایکس‌جی‌بوست (روش پیشنهادی) در چارچوب یادگیری ماشین برای پیش‌بینی دقیق مساحت مناطق آسیب‌دیده از آتش‌سوزی با استفاده از داده‌های هواشناسی، جغرافیایی و زمانی استفاده شده است. این مدل در معیارهای ارزیابی جذر میانگین مربعات خطاها و میانگین خطاهای مطلق به ترتیب مقادیر 602/61 و 273/12 را به دست می‌آورد؛ که امکان برنامه‌ریزی منابع و تجهیزات موردنیاز برای مهار آتش را فراهم می‌کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که با تحلیل مکانی - زمانی آتش‌سوزی‌ها، می‌توان نقاط بحرانی و زمان‌های پرخطر را شناسایی کرد، همچنین مساحت آتش‌سوزی احتمالی را با خطای اندکی برآورد نمود و منابع پدافندی را به‌صورت هدفمند تخصیص داد. این رویکرد در راستای آمایش سرزمینی هوشمند و مدیریت بحران پیشگیرانه، امکان حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی مجاور مناطق جنگلی را تقویت می‌کند. همچنین، این مدل می‌تواند به‌عنوان مکمل برای یک سامانه هشدار سریع در چارچوب پدافند غیرعامل و تاب‌آوری زیست‌محیطی، نقش مهمی در کاهش خسارات و حفظ منابع ملی ایفا کند. گرچه این مطالعه بر داده‌های خارج از ایران متمرکز است، اما پژوهش ارائه شده قابلیت بومی‌سازی برای جنگل‌های ایران را دارد و می‌تواند به‌عنوان ابزاری راهبردی در پدافند غیرعامل کشور مورداستفاده قرار گیرد.

https://pd.ihu.ac.ir/article_210196_b80d901f11e625d451b9559334a0ec70.pdf

دانشگاه جامع امام حسین (ع) پدافند غیرعامل 2008-6849 17 1 2026 05 22 Radioactive Contamination Management in Pasture and Forest Ecosystems with Nuclear Defense Approach مدیریت آلودگی رادیواکتیویته در مراتع و اکوسیستم جنگلی با رویکرد پدافند هسته‌ای 37 52 210480 10.47176/PD.2026.1545 FA مرتضی کردی استادیار گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران 0000-0003-2184-0861 مجتبی سعادتی استاد گروه زیست شناسی، دانشکده و پژوهشکدۀ علوم پایه، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران. 0000-0001-7199-3167 Journal Article 2025 06 05 This study was conducted to investigate and identify methods and defensive strategies for removing contamination from radioactive materials after a nuclear accident in forest ecosystems. For this purpose, published results of experimental methods on how to remove contamination from the forest environment after various nuclear accidents that occurred around the world, especially the Chernobyl accident (1986), were studied. It was found that with the deposition of radioactive materials in the forest environment in a short period of time, within a few months, the concentration of contamination in forest food products such as mushrooms and berries increases sharply, and forest animals also become contaminated by eating them. One of the ways in which radioactive contamination is transferred from the forest ecosystem to the human food chain is through the consumption of forest food or hunting animals from contaminated forests. After one year, soil becomes the main source of radionuclide contamination in the forest. Also, by removing contaminated wood from the forest and using it, the routes of transmission of contamination to people who are not normally directly exposed to radioactive radiation in the forest increase. There are various countermeasures to eliminate or reduce radioactive contamination through the forest environment. However, only those measures that have a high feasibility and are effective in eliminating or reducing contamination should be used to eliminate or reduce contamination. It seems that the rate of transmission of radioactive contamination to humans through forest ecosystems can be minimized by implementing measures such as; limiting access to forests, preventing forest fires, chemically modifying forest soil, processing raw forest products, changing hunting times in the forest, and avoiding collecting forest food products. پس از بروز یک حادثه هستهای، مواد پرتوزا در محیط اطراف پراکنده شده و باعث آلودگی محیط زیست، از جمله جنگلها و مراتع میگردند. با چرای دامها از مراتع آلوده، مواد رادیواکتیو میتوانند از مسیر شیر و گوشت آلوده وارد زنجیرۀ غذایی انسان شوند، که مصرف این مواد غذایی آلوده یکی از مسیرهای اصلی آلودگی زنجیرۀ غذایی انسان بعد از یک حادثه هستهای به شمار میآید. پژوهش حاضر به‌منظور بررسی و شناسایی روشها و راهکارهای پدافندی رفع آلودگی مواد پرتوزا بعد از یک حادثۀ هستهای در اکوسیستمهای جنگلی انجام شده است. بدین منظور در این پژوهش نتایج منتشر شده از روشهای آزمایشی مبنی بر چگونگی رفع آلودگی از محیط‌زیست جنگلی بعد از حوادث گوناگون هستهای وقوع یافته در سراسر جهان، خصوصاً حادثۀ چرنوبیل (1986)، موردبررسی و مطالعه قرار گرفتند. مشخص شد که با نشست مواد پرتوزا در محیطزیست جنگلی در مدت زمانی کوتاه و در حد چند ماه، غلظت آلودگی در محصولات غذایی جنگلی مانند؛ قارچها و توتها به‌شدت افزایش مییابد و حیوانات جنگلی نیز با خوردن آنها آلوده میشوند. یکی از راههای انتقال آلودگیهای پرتوزا از اکوسیستم جنگلی به زنجیرۀ غذایی انسان نیز مصرف مواد غذایی جنگلی و یا شکار حیوانات از جنگلهای آلوده است. پس از گذشت یک سال، خاک به منبع اصلی آلودگی رادیونوکلوئیدی در جنگل تبدیل میشود. همچنین با خروج چوبهای آلوده از جنگل و استفاده از آنها، مسیرهای انتقال آلودگی به افرادی که بهطور معمول خودشان بطور مستقیم در جنگل در معرض تابشهای پرتوزا قرار نمیگیرند، افزایش مییابد. اقدامات متقابل متنوعی برای رفع و یا کاهش آلودگیهای پرتوی از طریق محیطزیست جنگلی وجود دارد. اما تنها اقداماتی را که دارای قابلیت اجرایی بالایی بوده و بطور مؤثری در رفع یا کاهش آلودگی اثربخش هستند، باید در راستای رفع و یا کاهش آلودگیها بکار گرفت. بهنظر میرسد میتوان با اجرای اقداماتی مانند؛ محدودکردن دسترسی به جنگلها، جلوگیری از آتشسوزی در جنگل، اصلاح شیمیایی خاک جنگلها، فراوری محصولات خام جنگلی، تغییر زمان شکار در جنگل و پرهیز از جمعآوری محصولات غذایی جنگلی، میزان انتقال آلودگیهای پرتوزا به انسان را از طریق اکوسیتمهای جنگلی به حداقل رسانید.

https://pd.ihu.ac.ir/article_210480_4e782c067dfab731b84710bb813ecc2b.pdf

دانشگاه جامع امام حسین (ع) پدافند غیرعامل 2008-6849 17 1 2026 05 22 Explaining the Role of Light in Creating Spatial Desirability of Metro Stations with a Safety and Security Approach تبیین نقش نور در ایجاد مطلوبیت فضایی ایستگاه های مترو با رویکرد ایمنی و امنیت 53 71 210481 10.47176/pd.2026.1546 FA سیداحمد مهدی نیا دانشجوی دکتری، گروه مهندسی معماری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران سید جواد هاشمی فشارکی استادیار گروه معماری، دانشگاه جامع امام حسین (علیه السلام)، تهران، ایران. فاطمه مهدی زاده سراج استاد، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران. سعید پیری استادیار گروه مهندسی معماری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2025 06 09 This article examines the role of light in enhancing the spatial desirability of metro stations, focusing on safety and security. Given the underground and often dark nature of metro stations, proper lighting is essential not only for proper orientation and visibility, but also significantly affects the sense of security and comfort of users. The purpose of this research is to explain the place and role of light in the spatial desirability of underground metro stations and to understand the factors affecting the user experience and creating a safe and secure space for passengers; paying attention to passive defense considerations in these spaces will be protective and will serve as one of the components of power superiority and security in times of crisis. The research method in this study is descriptive-analytical and the data collection method is through completing a questionnaire. After identifying the indicators using library studies and referring to reliable sources, the opinions of expert experts are used to evaluate these indicators using a questionnaire tool in the context of the test content in question. By explaining the test objectives to them and providing them with operational definitions related to the content of the questions, they are asked to classify each of the questions. In the next step, questionnaire number two was distributed in 10 underground stations of the Tehran Metro (Imam Hussein (peace be upon him), Darwaze Shemiran, Imam Khomeini (may Allah be pleased with him), Shahid Navab Safavi, Vali Asr Square (peace be upon him), Shahr Theater, Tohid, Darwaze Dolat, Shohada Square, and Shadman); in order to examine the role and effect of each of the light quality components in improving safety and security indicators and to determine their status. SPSS software was used to analyze the questionnaire. The results show that among the 19 spatial desirability indicators, the following indicators: safety and security along with readability, accessibility and communication with a CVR of 0.68 have the greatest impact on creating spatial desirability in underground metro stations. Therefore, appropriate and planned lighting, taking into account the psychological and behavioral aspects of users, can effectively increase the level of safety and security in metro stations and ultimately help improve the overall passenger experience. این مقاله به بررسی نقش نور در ارتقای مطلوبیت فضایی ایستگاههای مترو با تمرکز بر ایمنی و امنیت می‌پردازد. با توجه به ماهیت زیرزمینی و اغلب تاریک ایستگاه‌های مترو، نورپردازی مناسب نه‌تنها برای جهت‌یابی و دید مناسب ضروری است، بلکه به‌طور قابل‌توجهی بر احساس امنیت و آسایش کاربران تأثیر می‌گذارد. هدف از این پژوهش، تبیین جایگاه و نقش نور در مطلوبیت فضایی ایستگاه‌های زیرزمینی مترو و درک عوامل مؤثر بر تجربه کاربر و ایجاد فضایی امن و ایمن برای مسافران است؛ توجه به ملاحظات دفاع غیرعامل در این فضاها، مصونیت بخش بوده و به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های برتری قدرت و امنیت در زمان بحران خواهند بود. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی- تحلیلی است و روش جمع‌آوری داده‌ها از طریق تکمیل پرسشنامه می‌باشد. پس از شناسایی شاخص‌ها با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و مراجعه به منابع معتبر، جهت ارزیابی این شاخص‌ها از نظرات کارشناسان متخصص با استفاده از ابزار پرسشنامه در زمینه محتوای آزمون موردنظر استفاده می‌شود و با توضیح اهداف آزمون برای آن‌ها و ارائه تعاریف عملیاتی مربوط به محتوای سؤالات به آن‌ها، از آن‌ها خواسته می‌شود تا هریک از سؤالات طبقه‌بندی کنند. در گام بعدی پرسشنامه شماره دو در 10 ایستگاه زیرزمینی مترو تهران (امام حسین علیه السلام، دروازه شمیران، امام خمینی (ره)، شهید نواب صفوی، میدان ولی عصر (عج)، تئاتر شهر، توحید، دروازه دولت، میدان شهداء و شادمان) توزیع شد؛ تا نقش و اثر هریک از مؤلفه‌های کیفیت نور در راستای ارتقاء شاخص‌های ایمنی و امنیت بررسی شده و مشخص گردد در چه وضعیتی قرار دارند. برای تجزیه و تحلیل پرسشنامه از نرم افزار SPSS استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد از بین 19 شاخص مطلوبیت فضایی شاخص‌های: ایمنی و امنیت به‌همراه خوانایی، دسترسی و ارتباطات با CVR برابر 68/0 بیش‌ترین تأثیر را در ایجاد مطلوبیت فضایی در ایستگاه‌های زیرزمینی مترو را دارند. لذا نورپردازی مناسب و برنامه‌ریزی شده با در نظر گرفتن جنبه‌های روان‌شناختی و رفتاری کاربران، می‌تواند به‌طور مؤثری سطح ایمنی و امنیت را در ایستگاه‌های مترو افزایش داده و درنهایت به بهبود تجربه کلی مسافران کمک نماید.

https://pd.ihu.ac.ir/article_210481_34501a94d9b338a0e9e3ae68680eb7e7.pdf

دانشگاه جامع امام حسین (ع) پدافند غیرعامل 2008-6849 17 1 2026 05 22 Analysis of Factors Affecting Economic Crisis Management in Families (With Emphasis on Resistance Identity) تحلیل عوامل موثر بر مدیریت بحران‌های اقتصادی در خانواده‌ (با تأکید بر هویت مقاومت) 73 89 210542 10.47176/pd.2026.1558 FA وحید ارشدی استادیار، گروه پژوهشی اقتصاد اسلامی پژوهشکده مطالعات اسلامی در علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0000-0002-6727-6023 سید حامد حکم آبادی دانشجوی دکترای علوم اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2025 07 25 This study was designed to analyze the factors affecting the management of economic crises and to examine the role of “resistance identity” in explaining and enhancing the capabilities of households living in Mashhad in confronting such crises. In terms of methodology, the present study is a quantitative research project with a cross-sectional correlational design, conducted using random sampling among 249 heads of households residing in Mashhad. The data were collected through a researcher-made questionnaire. For data analysis, exploratory factor analysis was employed to identify the underlying dimensions of resistance identity, followed by multiple regression analysis to assess the impact of these factors on the management of economic crises. The findings of this study indicated that the dimensions of resistance identity jointly explain 34.8% of the variance in economic crisis management. The components of “economic independence” (with an emphasis on self-reliance and support for domestic production) and “creativity” (as the ability to provide innovative solutions) had the strongest positive and significant effects. In addition, “emotional resilience” (the ability to maintain psychological balance when facing financial shocks), as one of the components of the emotional-psychological dimension, played a significant supportive role. In contrast, factors such as “unwillingness to engage in teamwork,” “materialism,” “speculative behaviors,” and “hasty decision-making” had significant negative effects on crisis management. Therefore, economic and social policymaking especially within the framework of economic defense should, in addition to structural interventions, focus on strengthening self-reliance, innovation, social cohesion, and the psychological resilience of households. The findings indicate that the dimensions of resistance identity collectively explain 34.8% of the variance in economic crisis management. Among these dimensions, economic independence (emphasizing self-reliance and support for domestic production) and creativity (as the ability to generate innovative solutions) exhibited the strongest positive and statistically significant effects. In addition, emotional resilience—defined as the ability to maintain psychological balance when facing financial shocks—played a significant supportive role as a component of the emotional–psychological dimension. Conversely, factors such as reluctance toward collective action, materialism, speculative behaviors, and impulsive decision-making showed significant negative effects on economic crisis management. Accordingly, economic and social policies—particularly within the framework of economic passive defense—should, alongside structural interventions, place greater emphasis on strengthening household self-reliance, innovation, social cohesion, and psychological resilience این پژوهش با هدف تحلیل عوامل مؤثر بر مدیریت بحران‌های اقتصادی و بررسی نقش «هویت مقاومت» در تبیین و ارتقای توانمندی خانوارهای ساکن مشهد در مواجهه با این بحران‌ها طراحی شد. مطالعه حاضر از نظر روش‌شناسی، پژوهشی کمی با طرح مقطعی-همبستگی است که با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی از ۲۴۹ سرپرست خانوار ساکن مشهد انجام شده و داده‌های آن از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شده است. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل عاملی اکتشافی جهت شناسایی ابعاد زیربنایی هویت مقاومت و سپس از تحلیل رگرسیون چندگانه برای سنجش تأثیر این عوامل بر مدیریت بحران‌های اقتصادی استفاده شد. یافته‌های این پژوهش نشان داد که ابعاد هویت مقاومت در مجموع 34/8 درصد از تغییرات مدیریت بحران اقتصادی را تبیین می‌کنند. مؤلفه‌های «استقلال اقتصادی» (با تأکید بر خوداتکایی و حمایت از تولید داخلی) و «خلاقیت» (به‌عنوان توانایی ارائه راه‌حل‌های نوآورانه) قوی‌ترین تأثیرات مثبت و معنادار را داشتند. همچنین، «تاب‌آوری عاطفی» (توانایی حفظ تعادل روانی در مواجهه با شوک‌های مالی) به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های بعد عاطفی-روان‌شناختی، نقش حمایتی معناداری ایفا می‌کند. در مقابل، عواملی چون «عدم تمایل به کار گروهی»، «مادی‌گرایی»، «رفتارهای سفته‌بازانه» و «تصمیم‌گیری عجولانه» تأثیر منفی و معناداری بر مدیریت بحران دارند بنابراین سیاست‌گذاری‌های اقتصادی و اجتماعی (به‌ویژه در چارچوب پدافند اقتصادی) باید علاوه بر مداخلات ساختاری، بر تقویت خوداتکایی، نوآوری، انسجام اجتماعی و تاب‌آوری روان‌شناختی خانوارها نیز تمرکز کنند.

https://pd.ihu.ac.ir/article_210542_56a86551ce817253670ca40d11899cde.pdf

دانشگاه جامع امام حسین (ع) پدافند غیرعامل 2008-6849 17 1 2026 05 22 Numerical Simulation and Experimental Validation of Surface Water Evaporation Reduction Using Novel Coating Fluids شبیه‌سازی عددی و اعتبارسنجی آزمایشگاهی کاهش تبخیرسطحی آب با بهره‌گیری از سیالات پوششی نوین 91 101 210485 10.47176/pd.2026.1561 FA محمد حسن زاده کارشناسی ارشد مهندسی شیمی دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران 0009-0009-8782-9471 سعید اسفنده استادیار دانشکده مهندسی مکانیک، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، دزفول، ایران. زهرا کامیاب دکتری مهندسی کشاورزی دانشگاه تهران، تهران، ایران محمدحسن کامیاب دکتری مهندسی مکانیک، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران 0000-0002-8552-5767 Journal Article 2025 08 01 Given the decline in water resources, the control and reduction of evaporation from free water surfaces in reservoirs and dams is of considerable importance. One effective method for achieving this goal is the application of anti-evaporation surface-covering fluids. In this study, the effect of the anti-evaporation fluid hexadecanol on water evaporation was investigated. In the experimental section, the reduction of surface water evaporation over a 16-day period was assessed using a Class A pan. During this period, parameters influencing evaporation namely air flow velocity, temperature, and relative humidity were measured three times per day. In the numerical section, the simulation was carried out using the finite-volume method by solving th continuity and momentum equations under the assumption of multiphase flow. The multiphase model was implemented via the Volume of Fluid (VOF) method, considering four phases: water, air, water vapor, and the anti-evaporation fluid. Simulations were performed for two conditions—with and without the anti-evaporation fluid applied to the water surface—using an initial water depth of 2. 4 cm. Following mesh-independence analysis and validation of the model with the experimental data, the unsteady simulation results were examined over a 24-minute interval. The findings indicated that the use of the covering fluid can reduce evaporation by approximately 76%. Furthermore, the discrepancy between the simulation predictions and the experimental measurements was approximately 13%, which is regarded as acceptable. باتوجه به کاهش منابع آبی، کنترل و کاهش تبخیر از سطوح آزاد آب در مخازن و سدها از اهمیت زیادی برخوردار است. یکی از روش‌های مؤثر برای این منظور، استفاده از سیالات پوششی ضد تبخیر است. در این پژوهش، اثر سیال ضد تبخیر هگزادکانول بر میزان تبخیر آب بررسی شده است. در بخش تجربی، کاهش تبخیر سطحی آب در یک دوره ۱۶ روزه با استفاده از تشت کلاس A مورد ارزیابی قرار گرفت. طی این دوره، پارامترهای مؤثر بر تبخیر نظیر سرعت جریان هوا، دما و رطوبت نسبی سه بار در روز اندازه‌گیری شدند. در بخش عددی، شبیه‌سازی با استفاده از روش حجم محدود و حل معادلات پیوستگی و مومنتوم با فرض جریان چندفازی انجام شد. مدل چندفازی به روش حجم سیال (VOF) پیاده‌سازی شده و چهار فاز شامل آب، هوا، بخار آب و سیال ضد تبخیر در نظر گرفته شد. شبیه‌سازی در دو حالت بدون و با حضور سیال ضد تبخیر بر سطح آب، با ارتفاع اولیه آب 2/4 سانتی‌متر، انجام شد. پس از تحلیل استقلال از شبکه و اعتبارسنجی مدل با داده‌های تجربی، نتایج ناپایای شبیه‌سازی در بازه زمانی ۲۴ دقیقه بررسی گردید. نتایج نشان داد که استفاده از سیال پوششی می‌تواند میزان تبخیر را تا حدود ٪۷۶ کاهش دهد. همچنین، اختلاف بین داده‌های شبیه‌سازی و نتایج تجربی حدود ٪۱۳ به‌دست آمد که قابل قبول ارزیابی می‌شود.

https://pd.ihu.ac.ir/article_210485_31d39cb106b810a12179b2955b292959.pdf

دانشگاه جامع امام حسین (ع) پدافند غیرعامل 2008-6849 17 1 2026 05 22 Explaining the Indicators for Improving the Resilience of Residential Areas Against Man-Made Threats (Case Study: Evin Neighborhood) تبیین شاخص‌های ارتقاء تاب‌آوری پهنه‌های مسکونی در برابر تهدیدات انسان‌ساخت (مورد پژوهی: محله اوین) 103 122 210447 10.47176/pd.2026.1562 FA علی بیطرفان دانشجوی دکتری گروه معماری ، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0004-4922-8628 مه تیام شهبازی استادیار گروه معماری ، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-4298-6635 فرح حبیب استاد گروه معماری ، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0001-8052-6229 Journal Article 2025 08 08 Throughout human history, housing has consistently been a fundamental need. Today, residential zones play a decisive role in shaping cities; however, they face considerable deficiencies across multiple resilience indicators. Consequently, natural and human-made hazards constitute a core challenge to achieving safety and sustainable security in residential areas. This applied study adopts a descriptive–analytical approach, using documentary research and questionnaires for data collection. First, intentional human-made threats were identified and evaluated with the MARCOS method. Second, indicators for enhancing the resilience of residential zones against these threats were specified and assessed using the IHWP method. Third, the results of the second stage were applied to the case study of the Evin neighborhood. Findings from stage one indicate that, among drone and missile attacks, mortar attacks, terrorist attacks, riots/unrest, arson, chemical attacks, and biological attacks, drone and missile attacks have the highest likelihood of occurrence. Stage-two results show that, in descending order, the criteria of building and structure, land use, urban spatial structure, architecture, supporting urban utilities and facilities, income, employment, population, and social cohesion exert the greatest influence on enhancing residential resilience. In stage three, the resilience of Evin’s residential zones to drone and missile attacks was estimated at 5.73%, signaling a highly unfavorable condition and multiple challenges across the neighborhood’s physical, socio-cultural, and economic dimensions. در طول تاریخ حیات بشر، مسکن همواره به عنوان نیاز پایهای مطرح بوده است. امروزه پهنههای مسکونی نقش تعیینکنندهای در شکلگیری شهرها داشته و دارد، در عین حال از لحاظ شاخصهای مختلف تابآوری دچار مشکلات عدیدهای میباشد. از اینرو مخاطرات طبیعی و انسان‌ساخت به‌عنوان چالشی اساسی در جهت نیل به ایمنی و امنیت پایدار پهنههای مسکونی به شمار میروند. تحقیق حاضر به لحاظ نوع تحقیق، کاربردی و به لحاظ روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات، مطالعات اسنادی و پرسشنامه میباشد. در این تحقیق ابتداً تهدیدات انسانساخت عمدی تحقیق شناسایی و با استفاده از روش MARCOS، ارزیابی و در مرحله دوم شاخصهای ارتقاء تابآوری پهنههای مسکونی در برابر تهدیدات انسانساخت شناسابی و با استفاده از روش IHWP ارزیابی و در مرحله سوم نتایج ارزیابی مرحله دوم بر روی نمونه موردی تحقیق یعنی محله اوین پیادهسازی گردید. نتایج تحقیق در مرحله اول نشان میدهد از بین حملات پهپادی و موشکی، حملات خمپارهای، حملات تروریستی، آشوب و اغتشاش، آتشزنی، حملات شیمیایی و حملات زیستی، احتمال وقوع حملات پهپادی و موشکی بیشتر است. نتایج در مرحله دوم نشان میدهد به ترتیب معیارهای ساختمان و سازه، کاربریها، ساختار فضایی شهر، معماری، تأسیسات و تجهیزات شهری پشتیبان پهنههای، درآکد، اشتغال، مسکونی، جمعیت و انسجام اجتماعی بیشترین تأثیر را در ارتقاء تابآوری پهنههای مسکونی دارند. در مرحله سوم نیز نتایج نشان میدهد میزان تابآوری پهنههای مسکونی محله اوین در برابر حملات پهپادی و موشکی، 73/5 درصد است که نشان از وضعیت بسیار نامناسب آن و چالش‌های متعدد در حوزه‌های کالبدی، اجتماعی-فرهنگی و اقتصادی محله است.

https://pd.ihu.ac.ir/article_210447_296b8c1cea0be1f5cf2d91c26069d213.pdf

دانشگاه جامع امام حسین (ع) پدافند غیرعامل 2008-6849 17 1 2026 05 22 Analysis of Design Components for Safe Residential Complexes with a Passive Defense Approach (A Case Study of Tabriz ) واکاوی مؤلفه های طراحی مجتمع مسکونی امن با رویکرد پدافند غیرعامل(مطالعه موردی: شهر تبریز) 123 140 210483 10.47176/pd.2026.1572 FA سیده فاطمه لاری دانشجوی کارشناسی ارشد معماری اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران 0009-0003-3633-765X حامد بیتی دانشیار، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران 0000-0001-9717-7395 بیتا شفائی استادیار، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-9129-5769 Journal Article 2025 09 05 Security in residential complexes is one of the key dimensions for enhancing the quality of life and reducing vulnerability to natural and human-made threats. The passive defense approach, as a non-military strategy, can play a significant role in strengthening both the physical and perceptual–spatial safety of housing environments. This study aimed to identify and evaluate the components and subcomponents of safe residential complex design based on the principles of passive defense in the city of Tabriz, considering its specific climatic and physical characteristics.Tabriz, due to its unique geopolitical position in the northwest of Iran, history of frequent earthquakes, high population density, concentration of deteriorated urban fabrics, and its industrial significance, is among the cities where analyzing passive defense has particular importance. The research is applied–descriptive in nature and was conducted in two stages. First, the theoretical foundations were reviewed through library studies, and a conceptual model comprising ten main components and forty-one subcomponents was developed. Then, to evaluate the model, a researcher-made questionnaire based on a five-point Likert scale was designed and distributed among 60 housing experts, including architects and civil engineers. The reliability of the questionnaire was confirmed with a Cronbach’s alpha coefficient of 0.92. Data were analyzed using SPSS software through means comparison, independent t-test, and one-way ANOVA to examine differences among groups based on gender, work experience, and education level. The results indicated that the component “mobility facilities and emergency evacuation” had the highest importance from experts’ viewpoints (mean = 4.525), while “sense of place attachment” had the lowest acceptance (mean = 3.42). At the subcomponent level, 33 indicators were confirmed and 8 were rejected. Limited differences among groups were observed, mainly related to perceptual and psychological dimensions.Overall, the findings highlight that designing safe residential complexes requires simultaneous attention to both physical and perceptual dimensions of security. Moreover, the observed differences among experts emphasize the need for comprehensive and multidimensional approaches in policymaking and design to encompass the diverse perspectives and needs of users. امنیت در مجتمع‌های مسکونی یکی از محورهای کلیدی ارتقای کیفیت زندگی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر تهدیدات طبیعی و انسانی است. رویکرد پدافند غیرعامل به‌عنوان راهکاری غیرمسلحانه می‌تواند نقش مهمی در تقویت ایمنی کالبدی و ادراکی_فضایی مسکن ایفا کند. پژوهش حاضر باهدف شناسایی و ارزیابی مؤلفه‌ها و زیرمؤلفه‌های طراحی مجتمع مسکونی امن با رویکرد پدافند غیرعامل در شهر تبریز، باتوجه‌به ویژگی‌های اقلیمی و کالبدی خاص آن، انجام شد. شهر تبریز به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی ویژه در شمال غرب کشور، سابقه‌ی وقوع زمین‌لرزه‌های متعدد، تراکم بالای بافت‌های فرسوده، تمرکز بالای جمعیتی و موقعیت صنعتی آن، از جمله شهرهایی است که تحلیل پدافند غیرعامل در آن اهمیت دوچندان دارد. این مطالعه از نوع کاربردی_توصیفی بوده و در دو مرحله صورت گرفت؛ ابتدا مبانی نظری با روش کتابخانه‌ای گردآوری و بر اساس آن مدلی مفهومی شامل ۱۰ مؤلفه اصلی و ۴۱ زیرمؤلفه تدوین شد. سپس برای ارزیابی مدل، پرسش‌نامه‌ای محقق ساخته بر اساس مقیاس پنج‌گزینه‌ای لیکرت طراحی و در اختیار ۶۰ نفر از متخصصان حوزه مسکن، شامل معماران و مهندسان عمران، قرار گرفت. پایایی پرسش‌نامه با ضریب آلفای کرونباخ 92/0 تأیید شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS تحلیل گردید و میانگین‌ها، آزمون t مستقل و تحلیل واریانس یک‌طرفه برای مقایسه گروه‌ها بر اساس جنسیت، سابقه کاری و سطح تحصیلات مورداستفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد مؤلفه «تسهیلات حرکتی و تخلیه اضطراری» با میانگین 525/4 بالاترین اهمیت را از نظر متخصصان داشته و مؤلفه «حس تعلق به فضا» با میانگین 42/3 کمترین میزان‌پذیرش را کسب کرده است. در سطح زیرمؤلفه‌ها، ۳۳ شاخص تأیید و ۸ شاخص رد شدند. همچنین اختلاف‌نظرهایی محدود میان گروه‌های مختلف بر اساس جنسیت و سابقه کاری مشاهده شد که عمدتاً به مؤلفه‌های ادراکی و ذهنی مربوط بود. یافته‌ها نشان می‌دهد طراحی مجتمع‌های مسکونی امن نیازمند توجه توأمان به ابعاد کالبدی و ادراکی امنیت است و اختلاف‌نظر میان متخصصان تأکید می‌کند که سیاست‌گذاری و طراحی در این حوزه باید مبتنی بر رویکردی جامع و چندبعدی باشد تا طیف متنوعی از دیدگاه‌ها و نیازهای کاربران پوشش داده شود.

https://pd.ihu.ac.ir/article_210483_36adc99de21cbd3081904adf17bf2b01.pdf

دانشگاه جامع امام حسین (ع) پدافند غیرعامل 2008-6849 17 1 2026 05 22 Evaluation of Considerations of Indicators and Principles of Passive Defense in Urban Water Infrastructures of Ilam ارزیابی ملاحظات شاخص‌ها و اصول پدافند غیرعامل در زیرساخت‌های آب شهری ایلام 141 162 210484 10.47176/pd.2026.1575 FA سعید ملکی استاد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0001-6884-4259 هوشنگ مرادی پژوهشگر پسادکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0001-8073-1249 Journal Article 2025 09 14 The concentration and density of population, capital, centers, and various facilities in cities, while having various economic, social, political, and environmental effects and consequences, has turned them into strategic targets in war and terrorist military attacks from a defense and security perspective. The experience of past wars confirms that vital centers and facilities in cities, especially vital water infrastructure, are among the primary targets that are attacked; however, passive defense includes a set of defense-security principles and considerations, the observance of which can significantly contribute to the stability and survival of the system. In the city of Ilam, due to the border location, specific topographic conditions, and risk from natural disasters and human threats, the need to pay attention to passive defense to reduce the vulnerability of this infrastructure is felt more than ever. The study method in this research is descriptive-analytical and aims to evaluate the considerations of passive defense indicators and principles in urban water infrastructure. The data collection method was based on library and documentary studies, questionnaires, and interviews with experts in the field of passive defense and urban management. For data analysis, it was examined and evaluated using fuzzy DEMATEL analysis, and important factors were identified and classified. The results of the research are expected to show that a significant portion of Ilam's critical infrastructure has weaknesses in location, dispersion, and lack of retrofit plans based on passive principles. In conclusion, the research findings indicate that the location factor (B1) and decentralization and miniaturization (B10) are of great importance, while the deception factor (B8) is of very little importance in the discussion of urban water supply facilities from the perspective of passive defense. In the city of Ilam, due to its border location, specific topographical conditions, and vulnerability to natural disasters and human threats, the necessity of applying passive defense principles to reduce the vulnerability of these infrastructures is increasingly evident. This study employs a descriptive–analytical research method and aims to evaluate the indicators and principles of passive defense in urban water infrastructure. Data were collected through library and documentary studies, as well as questionnaires and interviews with experts in the fields of passive defense and urban management. Data analysis was conducted using the Fuzzy DEMATEL method to identify and classify the most significant factors. The research findings are expected to show that a considerable part of Ilam’s critical infrastructure suffers from weaknesses in site selection, spatial distribution, and the lack of reinforcement plans based on passive defense principles. The results further indicate that the site selection factor (B1) and decentralization and downsizing (B10) have very high importance, whereas the deception factor (B8) in the field of urban water supply facilities has very low importance from the perspective of passive defense. تمرکز و تراکم جمعیت، سرمایه، مراکز و تأسیسات مختلف در شهرها ضمن این‌که در بر دارنده آثار و پیامدهای مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و زیست‌محیطی است؛ از نظر دفاعی- امنیتی آن‌ها را به اهدافی استراتژیک در جنگ و حملات نظامی تروریستی تبدیل نموده است. تجربه جنگ‌های گذشته این مورد را تأیید می‌نماید که مراکز و تأسیسات حیاتی در شهرها به‌ویژه زیرساخت حیاتی آب جزو اهداف اولیه‌ای هستند که مورد تهاجم قرار می‌گیرند؛ با این وجود پدافند غیرعامل در بردارنده مجموعه اصول و ملاحظات دفاعی – امنیتی است که رعایت آن‌ها می‌تواند به پایداری و بقای سیستم کمک شایانی نماید. در شهر ایلام، با توجه به موقعیت مرزی، شرایط توپوگرافی خاص و خطرپذیری ناشی از حوادث طبیعی و تهدیدات انسانی، لزوم توجه به پدافند غیرعامل برای کاهش آسیب‌پذیری این زیرساخت‌ها بیش از پیش احساس می‌شود روش مطالعه در این پژوهش توصیفی- تحلیلی است و با هدف ارزیابی ملاحظات شاخص‌ها و اصول پدافند غیرعامل در زیرساخت‌های آب شهری می‌باشد. روش گردآوری داده‌ها بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی پرسش‌نامه و مصاحبه با کارشناسان حوزه پدافند غیرعامل و مدیریت شهری بوده است. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل DEMATEL فازی مورد بررسی و ارزیابى قرار گرفت و عوامل مهم در آن شناسایى و طبقه‌بندی گردید. نتایج پژوهش انتظار میرود نشان دهد که بخش قابل‌توجهی از زیرساختهای حیاتی ایلام دارای ضعف در مکانیابی، پراکندگی و نبود طرحهای مقاومسازی مبتنی بر اصول غیرعامل هستند. در پایان یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که عامل مکان‌یابی (B1) و تمرکززدایی و کوچک‌سازی (B10) دارای اهمیت خیلی زیاد، عامل فریب (B8) در بحث تأسیسات آب‌رسانی شهرى از منظر پدافند غیرعامل داراى اهمیت خیلى کم می‌باشد.

https://pd.ihu.ac.ir/article_210484_106fdbcca62c6de43c686d32f9274148.pdf

دانشگاه جامع امام حسین (ع) پدافند غیرعامل 2008-6849 17 1 2026 05 22 Conceptual Modeling of Urban Fire and Accident Risk Management with a Passive Defense Approach (Case Study: Mashhad Metropolis) مدل سازی مفهومی مدیریت ریسک حریق و حوادث شهری با رویکرد پدافند غیرعامل (مطالعه موردی: کلانشهر مشهد) 163 191 210590 10.47176/pd.2026.1589 FA حسن سلمانی بیدسکان دانشجوی دکتری مهندسی صنایع ، دانشگاه ایوان کی، ایوان کی، ایران ‏ 0009-0005-4720-5198 احمد گائینی استادیار گروه ریاضی کاربردی،دانشگاه امام حسین،تهران، ایران 0009-0000-0080-3573 حسین اقبالی استادیار گروه مهندسی صنایع،دانشگاه ایوان کی، ایوان کی، ایران 0000-0001-7005-9428 Journal Article 2025 10 22 The rapid expansion of urbanization, population growth, and escalating natural and anthropogenic hazards in urban settings, the passive defense approach has emerged as a fundamental strategy to mitigate urban vulnerability and enhance resilience. This study aims to develop a conceptual model for urban fire and incident risk management, grounded in passive defense principles, with a specific focus on the metropolis of Mashhad—recognized as the spiritual capital of the Islamic world and Iran’s second-largest metropolitan area. Employing a qualitative, exploratory research design, this investigation utilizes thematic analysis as its methodological framework. Data were collected through semi-structured interviews with 20 qualified experts—including university scholars, experienced urban managers, and professionals from the Mashhad Municipal Fire and Safety Services Organization—alongside a systematic review of peer-reviewed articles, official documents, and incident reports pertinent to urban fires and emergencies. Data analysis was conducted using thematic analysis techniques supported by MAXQDA software. The validity of the extracted model was rigorously assessed through Content Validity Ratio (CVR) and Content Validity Index (CVI) metrics. Findings indicate that factors influencing the occurrence and propagation of urban fires and incidents encompass 9 core dimensions and 58 constituent components. These principal dimensions include: socioeconomic factors (4 components), demographic characteristics (4 components), human and cultural factors (7 components), physical, urban planning, and technical infrastructure (11 components), tourism and pilgrimage-related factors (4 components), governance and managerial factors (8 components), construction-related factors (8 components), temporal, climatic, and environmental features (3 components), and structural factors of firefighting and emergency response organizations (9 components). Finally, the dimensions and components of the model obtained were categorized into four main areas of passive defense (physical and technical, cultural, people-centered (participatory), and economic). The proposed model, emphasizing the improvement of safety infrastructure, the development of preventive strategies, education, and public participation, shows that urban safety is the product of a dynamic interaction between city hardware, cultural software, social capital, and the financial and economic capacity of urban management. با گسترش سریع شهرنشینی، رشد جمعیت و افزایش مخاطرات طبیعی و انسان‌ساخت در محیط‌های شهری، رویکرد پدافند غیرعامل به عنوان راهبرد اساسی در کاهش آسیب‌پذیری و ارتقای تاب‌آوری شهرها مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف طراحی مدل مفهومی مدیریت ریسک حریق و حوادث شهری با محوریت پدافند غیرعامل و با تأکید بر کلانشهر مشهد (به عنوان پایتخت معنوی جهان اسلام) انجام شده است. ماهیت این پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد اکتشافی و بکارگیری روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌های مورد نیاز از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختار یافته با 20 نفر از خبرگان (با دارا بودن ویژگی‌ها و ضوابط خاص) شامل اساتید دانشگاه، مدیران و کارشناسان باتجربه مدیریت شهری و سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهر مشهد و همچنین بررسی مقالات، اسناد و گزارش‌های مرتبط با حریق و حوادث شهر مشهد طی سالهای 1397 تا 1403 جمع‌آوری شده است. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون و بکارگیری نرم افزار مکس‌کیودا انجام پذیرفت. روایی مدل مستخرج توسط معیارهای CVR و CVI مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته‌های این پژوهش نشان داد که عوامل مؤثر بر وقوع و گسترش حریق و حوادث شهری شامل 9 مقوله اصلی (بُعد) و 58 مقوله فرعی (مؤلفه) می‌باشد. ابعاد اصلی مدل شامل عوامل اقتصادی و اجتماعی (با 4 مؤلفه)، ویژگی‌ها و خصوصیات جمعیتی (با 4 مؤلفه)، عوامل انسانی و فرهنگی (با 7 مؤلفه)، زیرساخت‌های کالبدی، شهرسازی و فنی (با 11مؤلفه)، عوامل گردشگری و زیارتی (با 4 مؤلفه)، عوامل حاکمیتی و مدیریتی (با 8 مؤلفه)، عوامل مرتبط با ساخت و سازها (با 8 مؤلفه)، ویژگی‌های زمانی، اقلیمی و محیطی (با 3 مؤلفه) و عوامل ساختاری سازمان آتش‌نشانی و دستگاه‌های امدادی (با 9 مؤلفه) می‌باشند. درنهایت ابعاد و مؤلفه‌های مدل به‌دست آمده در قالب چهار حوزه اصلی پدافند غیرعامل (کالبدی و فنی، فرهنگی، مردم‌محور (مشارکتی) و اقتصادی) دسته‌بندی و تبیین گردیدند. مدل پیشنهادی با تأکید بر بهبود زیرساخت‌های ایمنی، توسعه راهبردهای پیشگیرانه، آموزشی و مشارکت عمومی، نشان می‌دهد که ایمنی شهری محصول تعاملی پویا بین سخت‌افزار شهر، نرم‌افزار فرهنگی، سرمایه اجتماعی و توان مالی و اقتصادی مدیریت شهری می‌باشد. یافته‌های این پژوهش نشان داد که عوامل مؤثر بر وقوع و گسترش حریق و حوادث شهری شامل 9 مقوله اصلی (بُعد) و 58 مقوله فرعی ‏‏(مؤلفه) می‌باشد. ابعاد اصلی مدل شامل عوامل اقتصادی و اجتماعی (با 4 مؤلفه)، ویژگی‌ها و خصوصیات جمعیتی (با 4 مؤلفه)، عوامل ‏انسانی و فرهنگی (با 7 مؤلفه)، زیرساخت‌های کالبدی، شهرسازی و فنی (با 11مؤلفه)، عوامل گردشگری و زیارتی (با 4 مؤلفه)، عوامل ‏حاکمیتی و مدیریتی (با 8 مؤلفه)، عوامل مرتبط با ساخت و سازها (با 8 مؤلفه)، ویژگی‌های زمانی، اقلیمی و محیطی (با 3 مؤلفه) و ‏عوامل ساختاری سازمان آتش‌نشانی و دستگاه‌های امدادی (با 9 مؤلفه) می‌باشند. درنهایت ابعاد و مؤلفه‌های مدل به‌دست آمده در قالب ‏چهار حوزه اصلی پدافند غیرعامل (کالبدی و فنی، فرهنگی، مردم‌محور (مشارکتی) و اقتصادی) دسته‌بندی و تبیین گردیدند. مدل ‏پیشنهادی با تأکید بر بهبود زیرساخت‌های ایمنی، توسعه راهبردهای پیشگیرانه، آموزشی و مشارکت عمومی، نشان می‌دهد که ایمنی ‏شهری محصول تعاملی پویا بین سخت‌افزار شهر، نرم‌افزار فرهنگی، سرمایه اجتماعی و توان مالی و اقتصادی مدیریت شهری می‌باشد.‏

https://pd.ihu.ac.ir/article_210590_d6176fc43bc88cb176370d672eb01735.pdf

دانشگاه جامع امام حسین (ع) پدافند غیرعامل 2008-6849 17 1 2026 05 22 Optimization of Critical Infrastructure Location Using TTH Metaheuristic Algorithm with Cost-Benefit Principle Approach بهینه‌سازی مکانیابی زیرساخت های حیاتی با استفاده از الگوریتم فراابتکاری TTH با رویکرد اصل هزینه-فایده 193 211 210487 10.47176/pd.2026.1599 FA سیداحسان ابطحی گروه مهندسی عمران، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران داود صداقت شایگان استادیار، گروه مهندسی عمران، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران 0000-0002-5024-6426 علی اصغر امیرکاردوست استادیار، گروه مهندسی عمران، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی ، رودهن، ایران 0000-0002-1960-9671 Journal Article 2025 11 01 In recent decades, one of the country's fundamental challenges in the fields of defense and security has been the traditional view of the subject of passive defense. In such a way that planning for the location of infrastructures at the national level, cities or even construction sites, has been carried out without considering technological tools such as artificial intelligence and metaheuristic algorithms and solely based on the experience of experts in the field of passive defense engineering. Considering the classification of location problems as an NP-complete problem, traditional and precise mathematical methods, especially for medium and large-scale problems, cannot find the optimal solution in a reasonable time and while respecting all the principles of passive defense. As a result, researchers and scholars have been looking for alternative scientific methods to solve these problems that can provide the best answer at the right time. The best solution to this challenge is the use of metaheuristic algorithms.New metaheuristic methods have the potential to provide optimal solutions in a shorter time frame while respecting all the principles of location. Two case studies have been selected for this study to demonstrate the usefulness and efficiency of the TTH metaheuristic algorithm in optimizing location and layout of construction sites. In the first case study, the best, average and worst solutions were 12.538, 12.541 and 12.548 respectively, and in the second case study, the best solutions were 92.758, 96.386 and 100.014, which are more optimal than the results of the ECBO (Enhanced colliding bodies optimization), CBO (Colliding bodies optimization) and PSO (Particle swarm optimization) algorithms. Numerical studies show that the TTH algorithm can achieve promising results and has advantages in addressing complex optimization problems. در دهه‌های اخیر یکی از چالشهای اساسی کشور در حوزههای دفاعی و امنیتی، نگاه سنتی به موضوع پدافند غیرعامل بوده است. بطوریکه برنامهریزی برای مکانیابی زیرساختها در سطح کشور، شهرها یا حتی کارگاههای ساخت، بدون توجه به ابزارهای فناورانه همچون هوش مصنوعی و الگوریتمهای فراابتکاری و صرفاً بر اساس تجربه خبرگان در حوزه مهندسی پدافند غیرعامل صورت گرفته است. با توجه به طبقه‌بندی مسائل مکانیابی به عنوان یک مسئله NP-complete، روش‌های سنتی و دقیق ریاضی به خصوص برای مسائل با مقیاس متوسط و بزرگ نمی‌توانند راه‌حل بهینه را در زمان منطقی و با رعایت تمام اصول پدافند غیرعامل پیدا کنند. در نتیجه، محققان و پژوهشگران به دنبال روش‌های علمی جایگزین برای حل این مسائل بودند که بتواند بهترین پاسخ را در زمان مناسب ارائه دهد. بهترین راه حل برای این چالش، استفاده از الگوریتم‌های فراابتکاری است. روشهای فراابتکاری جدید پتانسیل ارائه راه‌حل‌های بهینه در یک بازه زمانی محدودتر با رعایت همه اصول مکانیابی را دارد. دو نمونه موردی برای این مطالعه انتخاب شده‌ است تا سودمندی و کارایی الگوریتم فراابتکاری TTH در بهینه‌سازی مکانیابی و جانمایی سایت‌های ساخت نشان داده شود. در نمونه موردی اول، بهترین، میانگین و بدترین راه‌حل‌ها به ترتیب 538/12، 541/12 و 548/12 و در نمونه موردی دوم، بهترین راه‌حل‌ها 758/92، 386/96 و 014/100 به دست آمدند که نسبت به نتایج الگوریتم‌های ECBO (Enhanced colliding bodies optimization)،CBO (Colliding bodies optimization) و PSO (Particle swarm optimization) بهینه‌تر هستند. مطالعات عددی نشان می‌دهد که الگوریتم TTH می‌تواند به نتایج امیدوارکننده‌ای دست یابد و در پرداختن به مسائل بهینه‌سازی پیچیده مزایایی دارد.

https://pd.ihu.ac.ir/article_210487_1e6f78413095ea11720bd833465ab584.pdf